نيست ، و ليكن از براى اقتصار به اين دو برهان اختصار نمودم و از براى صاحبان بصيرت كافى و وافى است « و من لم يجعل اللّه له نورا فما له من نور » . فصل سوم [ در اثبات عينيت تشخص و تعيّن است در واجب الوجود بالذات ] در اثبات عينيت تشخص و تعيّن است در واجب الوجود بالذات جل اسمه لمعة " الهية " [ بيان معناى تشخص و تقرير فرق بين مفهوم و مصداق آن ] بدانكه تشخص را مفهومى ثابت و حقيقتى متحقق است ، اول عبارتست از بودن شىء بحيثيتى كه ممتنع باشد صدق آن شىء بر كثيرين چنان كه در معنى جزئى حقيقى گذشت . دوم عبارتست از چيزىكه اين معنى از حاق ذات آن شىء منتزع شود و صادق آيد بر آن چنان كه مفهوم وجود عبارتست از تحقق و ثبوت شىء و از بودن و هستى شىء و حقيقتش عبارتست از چيزى كه اين معنى از حاق ذات آن شىء منتزع شود ، و صادق آيد . مجملا چنان كه وجود را حقيقتى است كه بنفس خود ثابت و متحقق است ، و ماهيات اشيا به آن ثابت و متحققند و طرد عدم و نيستى حاصل مىشود به آن ، نه بمفهوم آن ، چنان كه مفصلا در لمعات سابقه مذكور گرديد . و همچنين تشخص را حقيقتى است كه بنفس خود متشخص است و اشيا به آن متشخص مىشوند ، چنان كه در لمعات سابقه مبين و مبرهن گرديد نه بمفهوم آن ، زيرا كه آن مفهوم مثل ساير ماهيات و مفاهيم گاهى بكليت موصوف مىشود و گاهى بجزئيت متصف مىگردد ، و مراد از عينيت تشخص در واجب الوجود بالذات ، عينيت حقيقت و مصداق تشخص است ، نه مفهوم تشخص ، زيرا كه مفهوم تشخص مثل مفهوم وجود از اعراض عامه و امور انتزاعيه و اعتباريه است ، و در نزد كل زايد است در كل . و تعيّن عبارتست از تميز و امتياز شىء از شىء ديگر خواه امتناع صدق بر كثيرين نيز متحقق باشد ، يا نه ؟ فرق ديگر نيز در ميانهء تشخص و تعيّن متحقق است و آن فرق اينست كه تشخص از براى شىء ثابت مىشود نظر بنفس خود ، به اين معنى كه گفته مىشود شىء متشخص است اگرچه آن شىء را مشاركى نباشد ، و يا مشاركت ملاحظه نشود ، و تعيّن و امتياز ثابت مىشود از براى شىء ، نظر